Бюджеттік бағдарламаларды (кіші бағдарламаларды)

әзірлеу және бекіту (қайта бекіту) қағидалары

және олардың мазмұнына қойылатын талаптардың

2-қосымшасы

Жамбыл облысы әкімдігінің

тілдерді дамыту  басқармасының басшының

2018 жылғы «  » желтоқсан  №     бұйрығы

 

 

Бюджеттік бағдарламасы

264 – Жамбыл облысы әкімдігінің тілдерді дамыту басқармасы

2019-2021 ЖЫЛДАРҒА АРНАЛҒАН

 

Бюджеттік бағдарламаның коды және  атауы: 001- «Жергілікті деңгейде тілдерді дамыту саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру

                                                                                                жөніндегі қызметтер»

Бюджеттік бағдарлама басшысы                         Құрманбекова Сулушаш Сәтбекқызы – Жамбыл облыс әкімдігінің тілдерді дамыту басқармасының

                                                                                                                                                          басшысы

Бюджеттік бағдарламаның нормативтік-құқықтық негізі – Жамбыл облысы әкімдігінің 2016 жылғы 4 шілдедегі №204 қаулысы «Жамбыл облыс әкімдігінің тілдерді дамыту басқармасы» КММ Ереже, 2015 жылғы 12 маусымдағы Жамбыл облысы әкімінің №234-ө Өкімі «Жамбыл облысы әкімдігінің тілдерді дамыту басқармасы КММ-нің құрылымы және штат кестесі, 1997 жылғы 11 шілде №151 «ҚР Тіл туралы Заңы», Жамбыл облыстық мәслихатының 2018  жылғы 13 желтоқсандағы №30-3 шешімі, Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы «Бюджеттік бағдарламаларды (кіші бағдарламаларды) әзірлеу және бекіту (қайта бекіту) қағидаларын және олардың мазмұнына қойылатын талаптарды бекіту тарулы» №195 бұйрығы.

Бюджеттік бағдарламаның түрі:  мемлекеттік басқару деңгейіне  қарай: облыстық

                                                                                                 мазмұнына қарай: Облыстағы мемлекеттік тіл саясатын жүзеге асыру үшін басқармаға

жүктелген функцияларды орындау

                               іске асыру түріне қарай: жеке

                                                                                                                ағымдағы/даму:ағымдағы

 

Бюджеттік бағдарламаның мақсаты – Стратегиялық басымдықтарды және әлеуметтік-экономикалық дамудың негізгі бағыттарын қалыптастыру, жоспарланған кезеңге облыстық бюджет жобасын әзірлеу, жергілікті атқарушы органдар қызметінің тиімділігін бағалау, мемлекетттік мүлік мәселелері бойынша өкілеттілік.

 

Бюджеттік бағдарламаның түпкілікті нәтижелері -Қаржы жылына жоспарланған бюджеттік қаражаттардың 100% -ға игерілуін қамтамасыз ету

 

Бюджеттік бағдарламаның сипаттамасы (негіздемесі) – Облыстағы мемлекеттік тіл саясатын жүзеге асыру үшін басқармаға жүктелген функияларды орындау. Қызметкерлердің айлық жалақы қорымен әлеуметтік аударымдарға, ел ішіндегі іссапарлар мен қызметтік сапарлар және өзгеде ағымдағы щығындарына, жанар-жағар май сатып алу және өзге қорларды сатып алу шығындарына, байланыс шығындарын қаржыландыру және толық игеру.

 

Бюджеттік бағдарлама бойынша шығыстар, барлығы

 

Бюджеттік бағдарлама бойынша шығыстар Өлшем бірлігі есептi жыл ағымдағы жыл жоспары Жоспарлы кезең
2017 жыл 2018 жыл 2019 жыл 2020 жыл 2021 жыл
1 2 3 4 5 6 7
Жергілікті деңгейде тілдерді дамыту саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру                                                                                                                                                                                    жөніндегі қызметтер мың.теңге х 35400,0 35818,0 35903,0 36213,0
Жергілікті бюджет мың.теңге х 35400,0 35615,0 35903,0 36213,0
Республикалық  бюджет 203,0
Жалпы бюджеттік бағдарлама бойынша шығыстар мың.теңге х 35400,0 35818,0 35903,0 36213,0

 

 

Бюджеттік бағдарламаның коды мен атауы: 001- «Жергілікті деңгейде тілдерді дамыту саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру

жөніндегі қызметтер»

Бюджеттік кіші бағдарламаның түрі:              011- «республикалық бюджет есебінен»

Мазмұнына байланысты                                   трансферттер

Ағымдағы/даму                                                   ағымдағы

Бюджеттік кіші бағдарламаның сипаттамасы (негіздемесі) –  2015 жылғы 12 маусымдағы Жамбыл облысы әкімінің №234-ө Өкімі «Жамбыл облыс әкімдігінің тілдерді дамыту басқармасы КММ-нің құрылымы және штат кестесі, Мемлеккеттік басшысының 2018 жылдың 5 қазандағы «Қазақстандықтердың әл-ауқатының өсуі: табыс пен тұрмыс сапасын арттыру» атты Қазақстан халқына Жолдауын іске асыру жөніндегі жалпыұлттық іс-шаралар жоспарының 2-тармағы «Ең төменгі жалақы мөлшерінің өзгеруіне байланысты 2019 жылғы 1 қаңтардан бастап азаматтық қызметшілердің жекелеген санаттарының, мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен ұсталатын ұйымдар қызметкерлерінің, қазыналық кәсіпорындар қызметкерлерінің жалақысын өсәру» бойынша және Қазақстан Республикасы Үкіметінің тапсырмаларына сәйкес, «Азаматтық қызметшілерге, бюджет қаражат есебінен ұсталатын ұйымдардың қызметкерлеріне, қазыналық кәсіпорындардың қызметкерлеріне еңбекақы төлеу жүйесі туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015 жылғы 31 желтоқсандағы №1193 қаулысына өзгерістер енгізу туралы.

 

тікелей нәтиже көрсеткіштері Өлшем бірлігі есептi жыл ағымдағы жыл жоспары Жоспарлы кезең
2017 жыл 2018 жыл 2019 жыл 2020 жыл 2021 жыл
Еңбек ақының өсуімен қамтылған мемлекеттік қызметшілердің саны адам Х Х 0

 

Х Х
Қосымша еңбек ақымен қамтылған еңбек шартымен жұмыс істейтін (штаттан тыс) қызметкерлердің саны адам Х

 

Х 2

 

Х

 

Х

 

 

Бюджеттік кіші бағдарлама бойынша шығыстар Өлшем бірлігі есептi жыл ағымдағы жыл жоспары Жоспарлы кезең
2017 жыл 2018 жыл 2019 жыл 2020 жыл 2021 жыл
Басқарманың қызметкерлеріне еңбекақыларын, қолданыстағы заңнамаларына сәйкес уақытылы төлеу мың.теңге х х 183,0 х х
Жұмыс берушілердің жарналарын уақытылы төлеу мың.теңге х х 20,0 х х
х х 203,0 х х

 

Бюджеттік бағдарламаның коды мен атауы: 001- «Жергілікті деңгейде тілдерді дамыту саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру

жөніндегі қызметтер»

Бюджеттік кіші бағдарламаның түрі:               015- «жергілікті бюджет есебінен»

 

Мазмұнына байланысты – облыстық

Ағымдағы/даму                  -ағымдағы

Бюджеттік кіші бағдарламаның сипаттамасы (негіздемесі) –    Қызметкерлердің айлық жалақы қорымен әлеуметтік аударымдарға, ел ішіндегі іссапарлар мен қызметтік сапарлар және өзгеде ағымдағы щығындарына, жанар-жағар май сатып алу және өзге қорларды сатып алу шығындарына, байланыс шығындарын қаржыландыру және толық игеру.

тікелей нәтиже көрсеткіштері Өлшем бірлігі есептi жыл ағымдағы жыл жоспары Жоспарлы кезең
2017 жыл 2018 жыл 2019 жыл 2020 жыл 2021 жыл
Мекеме қызметкерлерін уақытылы еңбек ақысымен қамтамас ету барлығы адам х 15 15

 

 

15 15
Кеңсе тауарлармен және жабдықтармен қамтамасыз етілген қызметкерлер адам х 15 15 15 15
байланыс  абонеттік номерлер саны дана х 14 14 14 14
Қызметкерлерді ИНТЕРНЕТ жүйесімен қамтамасыз ету дана х 1 1 1 1
Отын, жанар-жағар май материалдары мен жөндеу қызметін көрсету қызметтік автокөліктер саны дана х 1 1 1 1
Бюджеттік кіші бағдарлама бойынша шығыстар Өлшем бірлігі есептi жыл ағымдағы жыл жоспары Жоспарлы кезең
2017 жыл 2018 жыл 2019 жыл 2020 жыл 2021 жыл
Басқарманың қызметкерлеріне еңбекақыларын, демалысақыларын және жәрдемақыларын қолданыстағы заңнамаларына сәйкес уақытылы төлеу мың.теңге х 25788,0 24524,0 24524,0 24524,0
Жұмыс берушілердің жарналарын уақытылы төлеу мың.теңге х 2406,1 2141,0 2141,0 2141,0
Басқарма қызметімен байланысты төлемдерді уақтылы жүргізу мың.теңге х 1434,0 1846,0 1846,0 1846,0
Басқарма қызметімен және тауарларды сатып алуға байланысты төлемдерді уақтылы жүргізу мың.теңге х 3703,9 4142,0 4429,0 4452,0
Қызметкерлердің іс-сапар шығындарының уақытылы өтелуін қамтамасыз ету мың.теңге х 2068,0 2962,0 2962,0 2962,0
барлығы мың.теңге х 35400,0 35615,0 35903,0 36213,0

 

Бюджеттік бағдарламаларды (кіші бағдарламаларды)

әзірлеу және бекіту (қайта бекіту) қағидалары

және олардың мазмұнына қойылатын талаптардың

2-қосымшасы

 

Жамбыл облысы әкімдігінің

тілдерді дамыту  басқармасының басшының

2018 жылғы «     »  ____________

№___   бұйрығы

 

Бюджеттік бағдарламасы

264 – Жамбыл облысы әкімдігінің тілдерді дамыту басқармасы

2019-2021 ЖЫЛДАРҒА АРНАЛҒАН

 

Бюджеттік бағдарламаның коды және  атауы:   002- «Мемлекеттік тілді және Қазақстан халқының басқа да тілдерін дамыту»

Бюджеттік бағдарлама басшысы :                       Құрманбекова Сулушаш Сәтбекқызы – Жамбыл облыс әкімдігінің тілдерді дамыту басқармасының

                                                                                                                                                          басшысы

Бюджеттік бағдарламаның нормативтік-құқықтық негізі – Жамбыл облысы әкімдігінің 2016 жылғы 4 шілдедегі №204 қаулысы «Жамбыл облыс әкімдігінің тілдерді дамыту басқармасы» КММ Ереже, Жамбыл облысында Қазақстан Республикасы Президентінің 2011 жылғы 29 маусымдағы №110 Жарлығымен бекітілген «Қазақстан Республикасындағы тілдерді дамыту мен қолданудың 2011-2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын» жүзеге асыру мақсатында қабылданған Қазақстан Республикасы Үкіметінің «Қазақстан Республикасында тілдерді дамыту мен қолданудың 2011-2019 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы туралы»  2018 жылғы  2 шілдедегі №401 қаулысы, 1997 жылғы 11 шілде №151 «ҚР Тіл туралы» Заңы. 1997 жылғы 11 шілде №151 «ҚР Тіл туралы» Заңың,  Жамбыл облыстық мәслихатының 2018 жылғы 13 желтоқсандағы №30-3 шешімі, Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы «Бюджеттік бағдарламаларды (кіші бағдарламаларды) әзірлеу және бекіту (қайта бекіту) қағидаларын және олардың мазмұнына қойылатын талаптарды бекіту тарулы» №195 бұйрығы

Бюджеттік бағдарламаның түрі:

мемлекеттік басқару деңгейіне  қарай:               облыстық

мазмұнына қарай:                                                    мемлекеттік тіл саясатын жүзеге асыратын іс-шаралар өткізу                                                                                         

          іске асыру түріне қарай:                                         жеке

ағымдағы/даму:                                                       ағымдағы

 

Бюджеттік бағдарламаның мақсаты – Мемлекеттік тілдің дамуы, ағылшын тілін, орыс тілін оқып-үйренуүшін, облыста тұратын этникалық топтардың тілдерін дамыту үшін басымдық жағдайлар жасауға бағытталған шығындар.

Бюджеттік бағдарламаның түпкілікті нәтижелері – Мемлекеттік тілдің әлеуметтік-коммуникативтік функцияларын кеңейту және нығайту. Үш тілді дамытуға арналған  жоспарлы нысаналы индикаторлар 1)облыстағы мемлекеттік тілді меңгерген  тұрғындардың үлесін арттыру – 99% , 2) облыстағы ағылшын тілін меңгерген  тұрғындардың үлесін арттыру -16,6%, 3) Үш тілді  (мемлекеттік, орыс және ағылшын) меңгерген  тұрғындардың үлесін арттыру-13,5% қол жеткізуге,  Қазақстан Республикасында тілдерді дамыту мен қолданудың 2011-2019 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы негізінде және мемлекеттік бағдарламасының көрсеткіштеріне қол жеткізу үшін тілдерді қолдану мен дамыту жөніндегі ісшаралар жоспары бойынша өткізілетін дәстүрлі байқауларды өткізу, «Мемлекеттік тілді оқыту орталығы» МКҚК қызметкерлерін уақытылы еңбек ақысымен қамтамас ету. «Мемлекеттік тілді оқыту орталығының қызметіне біліктілік талаптарының енгізілуіне және аккредиттеуден өтуіне байланысты мемлекеттік тілді оқытудың әдістемелік әлеуетін көтеру, материалдық-техникалық базасын жаңа талаптар деңгейіне нығайтуға.

Бюджеттік бағдарламаның сипаттамасы (негіздемесі) – Мемлекеттік тілдің әлеуметтік-коммуникативтік функцияларын кеңейту және нығайту. Мемлекеттік тілдің дамуы, ағылшын тілін, орыс тілін оқып-үйрену үшін, облыста тұратын этникалық топтардың тілдерін дамыту үшін басымдық жағдайлар жасау, «Мемлекеттік тілді оқыту орталығы» МКҚК қызметкерлерін уақытылы еңбек ақысымен қамтамас ету барлығы  штаттық бірлік -43 адам, штаттан тыс қызметкерлер -36 адам,мемлекеттік тілді дамыту, мемлекеттік тіл саясатын насихаттау мақсатында ғылыми-тәжірибе  конференцияларын, кеңес мәжілістерді, «дөңгелек үстелдерді», байқауларды, фестивальдерді, олимпиада мен тренингтер өткізу 28 іс шара

 

Бюджеттік бағдарлама бойынша шығыстар, барлығы

Бюджеттік бағдарлама бойынша шығыстар Өлшем бірлігі есептi жыл ағымдағы жыл жоспары Жоспарлы кезең
2017 жыл 2018 жыл 2019 жыл 2020 жыл 2021 жыл
1 2 3 4 5 6 7
«Мемлекеттік тілді және Қазақстан халқының басқа да тілдерін дамыту» мың.теңге 127641,0 126478,0 127846,0 129970,0 133001,0
Жалпы бюджеттік бағдарлама бойынша шығыстар мың.теңге 127641,0 126478,0 127846,0 127641,0 133001,0
Жергілікті бюджет мың.теңге 127641,0 126478,0 127042,0 127641,0 133001,0
Республикалық бюджет 804,0 0,0 0,0

 

Бюджеттік бағдарламаның коды мен атауы: 002- «Мемлекеттік тілді және Қазақстан халқының басқа да тілдерін дамыту

Бюджеттік кіші бағдарламаның түрі: 011- «Республикалық бюджет есебінен»

мазмұнына байланысты – Мемлекеттік функцияларды, өкілеттіктерді жүзеге асыру және олардан туындайтын мемлекеттік қызметтерді

көрсету

Ағымдағы/даму                  -ағымдағы

Бюджеттік кіші бағдарламаның сипаттамасы (негіздемесі) –  Мемлеккеттік басшысының 2018 жылдың 5 қазандағы «Қазақстандықтердың әл-ауқатының өсуі: табыс пен тұрмыс сапасын арттыру» атты Қазақстан халқына Жолдауын іске асыру жөніндегі жалпыұлттық іс-шаралар жоспарының 2-тармағы «Ең төменгі жалақы мөлшерінің өзгеруіне байланысты 2019 жылғы 1 қаңтардан бастап азаматтық қызметшілердің жекелеген санаттарының, мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен ұсталатын ұйымдар қызметкерлерінің, қазыналық кәсіпорындар қызметкерлерінің жалақысын өсәру» бойынша және Қазақстан Республикасы Үкіметінің тапсырмаларына сәйкес, «Азаматтық қызметшілерге, бюджет қаражат есебінен ұсталатын ұйымдардың қызметкерлеріне, қазыналық кәсіпорындардың қызметкерлеріне еңбекақы төлеу жүйесі туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015 жылғы 31 желтоқсандағы №1193 қаулысына өзгерістер енгізу туралы.

 

Тікелей нәтиже көрсеткіштері Өлшем бірлігі есептi жыл ағымдағы жыл жоспары Жоспарлы кезең
2017 жыл 2018 жыл 2019 жыл 2020 жыл 2021 жыл
Еңбек ақының өсуімен қамтылған  қамтылған қызметкерлердің саны адам  

х

 

х

 

19

 

х

 

х

 

 

 

Бюджеттік кіші бағдарлама бойынша шығыстар Өлшем бірлігі есептi жыл ағымдағы жыл жоспары Жоспарлы кезең
2017 жыл 2018 жыл 2019 жыл 2020 жыл 2021 жыл
Республикалық бюджеттен берілетін трансферттер есебінен мың.теңге  

х

 

х  

804,0

 

х

 

х

Барлығы мың.теңге     804,0 х х

 

Бюджеттік бағдарламаның коды мен атауы: 002- «Мемлекеттік тілді және Қазақстан халқының басқа да тілдерін дамыту

Бюджеттік кіші бағдарламаның түрі: 015- «жергілікті бюджет есебінен»

мазмұнына байланысты – облыстық

Ағымдағы/даму                  -ағымдағы

Бюджеттік кіші бағдарламаның сипаттамасы (негіздемесі) –      Мемлекеттік тілдің әлеуметтік-коммуникативтік функцияларын кеңейту және нығайту. Мемлекеттік тілдің дамуы, ағылшын тілін, орыс тілін оқып-үйренуүшін, облыста тұратын этникалық топтардың тілдерін дамыту үшін басымдық жағдайлар жасау

тікелей нәтиже көрсеткіштері Өлшем бірлігі есептi жыл ағымдағы жыл жоспары Жоспарлы кезең
2017 жыл 2018 жыл 2019 жыл 2020 жыл 2021 жыл
«Мемлекеттік тілді оқыту орталығы» МКҚК қызметкерлерін уақытылы еңбек ақысымен қамтамас ету барлығы адам 78 78 78 78 78
штаттық бірлік 42

 

42

 

42

 

42

 

42

 

штаттан тыс қызметкерлер 36

 

36

 

36

 

36

 

36

 

Мемлекеттік тілді дамыту, мемлекеттік тіл саясатын насихаттау мақсатында ғылыми-тәжірибе  конференцияларын, кеңес мәжілістерді, «дөңгелек үстелдерді», байқауларды, фестивальдерді, олимпиада мен тренингтер өткізу дана 16 16 28 28 28
Бюджеттік кіші бағдарлама бойынша шығыстар Өлшем бірлігі есептi жыл ағымдағы жыл жоспары Жоспарлы кезең
2017 жыл 2018 жыл 2019 жыл 2020 жыл 2021 жыл
Мемлекеттік тілді дамыту, мемлекеттік тіл саясатын насихаттау мақсатында ғылыми-тәжірибе  конференцияларын, кеңес мәжілістерді, «дөңгелек үстелдерді», байқауларды, фестивальдерді, олимпиада мен тренингтер өткізу мың.теңге 41848,0 39946,0 41105,0 41704,0 47064,0
«Мемлекеттік тілді оқыту орталығы» МКҚК қызметкерлерін уақытылы еңбек ақысымен қамтамас ету барлығы мың.теңге 85793,0 86532,0  85937,0  85937,0  85937,0
Барлығы мың.теңге 127641,0 126478,0 127042,0 127641,0 133001,0

 

 

03 ОКТЯБРЯ 2018

Слушаш Курманбекова: Казахский язык можно изучать бесплатно

Достаточно ли жамбылцы владеют государственным языком? Остались ли устаревшие названия улиц и будут ли они переименованы? Почему в газетах допускаются ошибки? Об этом – беседа корреспондента ИА «Эк-спорт» с руководителем управления языков акимата Жамбылской области Слушаш Курманбековой.

— Слушаш Сатбековна, тему повышения престижа государственного языка Глава государства вновь обозначил в Послании нынешнего года «Новые возможности развития в условиях четвертой промышленной революции». Какие меры в этом направлении принимаются в регионах?  — Начну с того, что в своей новой книге «Эра независимости» Лидер Нации Н.А.Назарбаев отметил: «Казахский язык – главный источник культурной целостности казахской нации. Так было во все века. Так будет и в будущем». А в своем Послании Глава государства обозначил важные задачи, являющиеся ориентирами будущего народа. В нем глубоко охвачены вопросы приближения казахского языка к международному уровню и упрощению терминологии. Несомненно, этот документ открывает широкие горизонты перед страной, в том числе и в сфере реализации государственной языковой политики. Поэтому проведение гармоничной языковой политики, обеспечивающей полномасштабное функционирование государственного языка как важнейшего фактора укрепления казахстанской идентичности и единства при сохранении языков всех этносов, живущих в регионе, является основной задачей нашего управления. Недавно, 2 июля текущего года, Постановлением Правительства Республики Казахстан утверждена новая редакция «Государственной программы развития и функционирования языков в Республике Казахстан на 2011-2019 годы». — Какая работа в связи с этим проводится конкретно в регионе? — В целях реализации государственной программы в области проводится целенаправленная работа. Она осуществляется по четырем направлениям. Основным является овладение государственным языком. Казахский язык – это основа национального кода нашей страны, а также фундамент государственности. Поэтому развитию государственного языка уделяется большое внимание.Так, благодаря государственной поддержке в области созданы условия для всех желающих изучать казахский язык. В областном центре обучения языкам организованы бесплатные курсы. С начала текущего года по настоящее время казахский язык на бесплатной основе изучал 1021 слушатель. Из них 47% (524) являются представителями других этносов. 20 преподавателей Центра обучения языкам прошли повышение квалификации в ННЦП «Тіл қазына» имени Ш.Шаяхметова. — Как вы считаете, достаточно ли людей в области владеют казахским языком? — Думаю, да. По результатам проведенного в конце 2017 года социологического опроса доля населения области, владеющей государственным языком, составила 97,43%. Нами ежеквартально проводится мониторинг документооборота, согласно которому в І полугодии этого года доля казахского языка в исходящих документах государственных органов области составила 99%. — Одной из задач государственной программы является повышение престижа употребления государственного языка… — С этой целью управлением проведено свыше 40 мероприятий. А именно, областные конкурсы «Государственный язык – на государственной службе», «Магжановские чтения», в честь 20-летия Астаны организованы областное состязание – мушайра молодых поэтов «Жырлайды елдің бақытын, Тәуелсіз елдің ақыны!», конкурс исполнителей терме на тему: «Текті сөздің төресі – терме», областной конкурс мастеров художественного чтения имени Абая. В целях пропаганды государственной языковой политики в средствах массовой информации, увеличения казахскоязычного контента и расширения сферы функционирования государственного языка управлением по развитию языков проведен областной конкурс «Государственный язык и СМИ». Особое внимание уделяется соблюдению норм литературного языка. Ежеквартально изучается состояние языковой грамотности на сайтах акиматов г. Тараз и районов, а также управлений области, итоги изучения по І полугодию текущего года направлены руководителям учреждений для принятия соответствующих мер. Одним из целевых индикаторов Программы является повышение доли выпускников школ, владеющих государственным языком на уровне В1, которая в 2018 году должна достичь 90%. В данном направлении организован областной семинар для учителей казахского языка и литературы школ области, оказана методическая помощь. Впервые организовано пробное тестирование по системе Казтест по уровню В1 среди учащихся школ с русским языком обучения города Тараз, в котором приняли участие 344 учащихся школ-гимназий №1, 7, 24, 39, 40, 41. До конца года будут проведены областной форум молодежи «Тіл – татулық тірегі», фестиваль языков «Тіл – достықтың дәнекері», социологический опрос для определения доли населения, владеющей государственным языком.  — Сегодня госязыком безупречно должны владеть владеть госслужащие. — Уровень владения языком государственными служащими и сотрудниками учреждений, оказывающих государственные услуги, ежегодно определяется через систему «Казтест». В апреле текущего года 2037 человек прошли тестирование по данной системе. В том числе 419 – государственные служащие, 1618 – сотрудники учреждений, оказывающих государственные услуги. Из них 24,1% (492) – представители других этносов. Участию в тестировании представителей других этносов придается особое значение. В конце сентября текущего года по данной системе пройдут тестирование еще 305 государственных служащих. Для их подготовки к тестированию в мае-августе организованы специальные курсы.- -Одним из приоритетных направлений Программы является популяризация и расширение сферы применения государственного языка… -По данному направлению намечено достижение первого целевого индикатора. Доля казахскоязычного контента в государственных средствах массовой информации в 2018 году должна составить 71%. В прошлом году этот показатель, по данным управления внутренней политики, составлял 77%. Вместе с тем, в соответствии с Программой, намечено достижение доли государственного социального заказа, направленного на популяризацию государственного языка, ежегодно на 10%. — Как финансируется поддержка госязыка? — Всего по области на реализацию 232 государственных социальных заказов выделено свыше 821 миллиона тенге. Из них на 62 проекта, направленных на осуществление языковой политики, на популяризацию и расширение сферы применения государственного языка и организованных на государственном языке, выделено более 85 млн тенге, что составляет 10,4 % выделенных средств. — Иногда приходится слышать о том, что есть нарекания по грамотности казахских текстов, в том числе некоторых СМИ. — Нами ведется постоянный контроль за использованием орфографических, орфоэпических норм языка средствами массовой информации. В каждом полугодии изучается состояние языковой грамотности областных, районных и местных изданий города Тараз. По итогам изучения І полугодия 2018 года проведен областной семинар на тему: «СМИ и языковая грамотность» с участием главных редакторов областных, районных газет, даны рекомендации. Благодаря этому ошибок в газетах по сравнению с предыдущими годами стало намного меньше. Конечно, это хорошая тенденция. В государственной программе рост числа новых телевизионных проектов на государственном языке в эфире государственных СМИ обозначен в качестве показателя индикаторов. Ежегодно на эти цели должно направляться 10% от общего количества телевизионных проектов. В этом году по заказу управления с участием представителей различных этносов, говорящих на казахском языке, организован телепроект «Тілі бірдің – тілегі бір». Для соблюдения грамотности написания реквизитов и визуальной информации реализован телепроект «Тіл сақшысы», в целях пропаганды истории населенных пунктов области, которым возвращены их исторические названия, организована телепрограмма «Атаулар сыр шертеді», которая транслируется по областному телеканалу «JAMBYL» два разав месяц. Также в этих целях за 8 месяцев текущего года в областных, городских и районных изданиях опубликованы 232 статьи. Также отмечу, что в в области ведется целенаправленная работа по повышению уровня языковой культуры казахстанцев. По данному направлению намечено достижение первогоо целевого индикатора. — Какая работа проделана ономостической комиссией? — Целевой индикатор степени удовлетворенности населения работой ономастических комиссий в части соблюдения принципов прозрачности и общественного доступа к обсуждению процесса принятия решения в 2018 году составляет 81%. С целью достижения данного индикатора проведено два заседания ономастической комиссии при акимате области, на которых рассмотрены 153 предложения по переименованию административно-территориальных единиц и их составных частей (1 сельский округ, 2 населенных пункта, 150 улиц), по всем даны положительные заключения. В целях патриотического воспитания молодого поколения и увековечивания имен видных исторических деятелей на основании положительного заключения Республиканской ономастической комиссии Постановлением Правительства Республики Казахстан Жамбылской областной филармонии присвоено имя Кенена Азербаева, Городскому дому культуры г. Тараз – имя Ыкыласа Дукенулы, средней школе № 10 города Тараз – имя Сагадата Нурмагамбетова. А также принято совместное решение о наименовании безымянных микрорайона, 25-ти улиц и переименовании 200 улиц областного значения в Таразе. — Есть ли устаревшие с идеологической точки зрения названия населенных пунктов?- Конечно, и работа по переименованию идеологически устаревших названий сельских округов и населенных пунктов, улиц и объектов районов и города Тараз находится под постоянным контролем управления. Если в начале года количество административно-территориальных единиц и их составных частей с устаревшими названиями составляло 34 (2 сельских округа, 4 населенных пункта, 28 улиц), то в результате проведенной работы их количество сократилось до 15 (2 населенных пункта, 13 улиц).  До конца года должны полностью завершиться работы по переименованию административно-территориальных единиц и их составных частей в Байзакском, Жамбылском, Меркенском, Сарысуском, Шуском районах и городе Тараз. -Спасибо за беседу!

Источник: http://ec-sport.kz/?p=13402
© ИА Эк-Спорт

 

Жүйелі жұмыс нәтижеге жеткізеді

Сұлушаш 
Құрманбекова, 
облыс әкімдігі 
тілдерді дамыту басқармасының 
басшысы.

Елбасы биылғы Жолдауында ел болашағын бағдарлайтын басты мақсаттарды белгілеп берді. Жылдың басты құжатында қазақ тілін халықаралық деңгейге жақындату, терминология мәселелері кеңінен қамтылды. «Тәуелсіздік дәуірі» атты жаңа кітабында Ұлт Көшбасшысы Нұрсұлтан Назарбаев «Қазақ тілі – қазақ ұлтының мәдени тұтастығының қайнар көзі. Ғасырлар бойы солай болған, болашақта да солай бола береді», деген еді. Сондықтан өңірде тұратын барлық этностардың тілдерін сақтай отырып, қазақстандық біртектілік пен бірлікті нығайтудың аса маңызды факторы ретінде мемлекеттік тілдің кең ауқымды қолданысын қамтамасыз ететін үйлесімді тіл саясатын жүргізу – басқарманың негізгі міндеті.
Биылғы жылдың 2 шілдесінде Қазақстан Республикасы Үкіметінің №401 қаулысымен «Қазақстан Республикасында тілдерді дамыту мен қолданудың 2011-2019 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы» жаңа редакцияда бекітілді. Ол 4 бағыт бойынша жүзеге асырылуда. Алғашқысы мемлекеттік тілді меңгеру деп аталды.
2017 жылдың соңында жүргізілген әлеуметтік зерттеу нәтижесінде мемлекеттік тілді меңгерген тұрғындар үлесі 97,43 пайызды құрады. Осы жылдың 8 айында 1121 тыңдаушы қазақ тілін тегін үйрену курстарынан өтті. Оның 47 пайызы – өзге ұлт өкілдері. Әр тоқсан сайын мемлекеттік органдардағы қазақ тіліндегі шығыс құжаттарының үлес салмағына мониторинг жүргізілуде. Биылғы жылдың І жарты жылдығы бойынша бұл көрсеткіш 99 пайызды құрады. Мемлекеттік тілді үйрету үдерісінде жаңа ақпараттық технологияларды енгізу жұмыстары қолға алынуда. Тілдерді оқыту орталығының tilzhambyl.kz ресми сайты арқылы кез келген тіл үйренуші онлайн жүйесінде курсқа жазыла алады.
Мемлекеттік тілдің мәртебесін көтеру мақсатында 40-тан астам іс-шаралар өткізілді. Тоқсан сайын аудандар мен Тараз қаласы әкімдері мен облыстық басқармалардың сайттарындағы тіл тазалығына мониторинг жүргізіліп, ағымдағы жылдың І жарты жылдығы бойынша қорытынды аталған мекемелердің басшыларына жіберілді. Мемлекеттік тілді В1 деңгейінде меңгерген мектеп түлектерінің үлесі 2018 жылы 90 пайызға жетуі тиіс. Осы бағытта облыс мектептерінің қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімдеріне арналған облыстық семинар ұйымдастырылып, әдістемелік көмектер көрсетілді.
Мектеп бітірушілер үшін «Қазтест» жүйесі бойынша байқау сынағы ұйымдастырылып, Тараз қаласындағы №1, 7, 24, 39, 40, 41 мектеп-гимназияларында білім алатын 344 оқушы қатысты. Мемлекеттік тілді тиісті деңгейде меңгермеген мемлекеттік қызметшілер мен мемлекеттік қызмет көрсететін ұйымдар қызметкерлерінің мемлекеттік тілді білу деңгейі жыл сайын «Қазтест» жүйесі арқылы анықталады. Биылғы сәуір айында 2037 адам осы жүйе бойынша тест тапсырды. Оның 419-ы мемлекеттік қызметшілер, 1618-ы – мемлекеттік қызмет көрсететін ұйымдардан. Өзге ұлт өкілдері – 24,1 пайыз (492).
Жыл соңына дейін «Тіл – татулық тірегі» атты облыстық жастар форумы, «Тіл – достықтың дәнекері» атты фестиваль, Абай атындағы көркем сөз оқу шеберлерінің облыстық байқауы өткізіліп, мемлекеттік тілді меңгерген тұрғындардың үлесін анықтау мақсатында әлеуметтік зерделеу жұмысы жүргізілетін болады.
Екінші бағыт – мемлекеттік тілді көпшіліктің қолдануын танымал ету және оның пайдаланылу аясын кеңейту. Мұнда бір нысаналы индикаторға қол жеткізу көзделген. Мемлекеттік ақпарат құралдарындағы қазақ тіліндегі контенттің үлесі 2018 жылы – 71 пайыз болуы тиіс. Өткен жылы облыстық ішкі саясат басқармасының мәліметі бойынша бұл көрсеткіш 77 пайызды құраса, биылғы жылдың 8 айының қорытындысымен 66 пайыз болып отыр.
Үшінші бағыт – қазақстандықтардың тіл мәдениетінің деңгейін арттыру. Мұнда бір нысаналы индикатор, бір нәтижелі көрсеткішке қол жеткізу көзделген. Мемлекеттік бағдарламаға сәйкес тұрғындардың ономастикалық комиссиялардың жұмысындағы шешім қабылдау үдерісін талқылау кезінде қоғамдық қолжетімділік пен ашықтық қағидаттарының сақталуына қанағаттанушылық дәрежесі биыл 81 пайыз болып белгіленген. Аталған индикаторға қол жеткізу мақсатында облыс әкімдігі жанындағы ономастика комиссиясының екі отырысы өтіп, әкімшілік-аумақтық бірліктер, елді мекендер мен олардың құрамдас бөліктерін қайта атау туралы 153 ұсынысқа оң қорытынды берілсе, жастарды патриоттық рухта тәрбиелеу, тұлғалардың есімдерін мәңгі есте қалдыру мақсатында республикалық ономастикалық комиссияның 25.05.2018 жылғы оң қорытындысы негізінде ҚР Үкіметінің 2018 жылғы 9 тамыздағы №485 қаулысымен облыстық филармонияға Кенен Әзірбаевтың, Тараз қалалық Мәдениет үйіне Ықылас Дүкенұлының, Тараздағы №10 орта мектепке Сағадат Нұрмағамбетовтің есімдері берілді.
Аудандардағы ономастика жөніндегі жұмысшы топтардың жұмыстарына, жалпы ономастикалық ахуалға байланысты жыл басынан бері 2 рет зерделеу жүргізіліп, қорытындылары облыстық ономастикалық комиссияның кезекті отырыстарында қаралып, Жуалы, Қордай, Меркі, Сарысу, Талас, Т.Рысқұлов аудандары әкімдерінің орынбасарлары – аудан әкімдіктері жанындағы ономастика мәселесі жөніндегі жұмысшы топ төрағаларының есептері тыңдалып, орын алған кемшіліктерді жою міндеттелді.
Жыл басында мағынасы ескірген 34 әкімшілік-аумақтық бірліктер мен олардың құрамдас бөліктері болса, жүргізілген жұмыстар нәтижесінде олардың саны 15-ке кеміді. Елбасының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» мақаласындағы «Туған жер» бағдарламасы аясында «Атаулар сыр шертеді» жаңа телевизиялық жобасы қолға алынып, іске асырылуда. Осы жылдың 18 сәуірінде Сарысу ауданындағы Саудакент, Тоғызкент елді мекендерінің, 24 мамырда Жамбыл ауданындағы Ақбұлым, Әулиекөл елді мекендерінің, 30 мамырда Жуалы ауданындағы Қошқарата, Шақпақ ауылдық округтерінің, 29 тамызда Шу ауданындағы Көкқайнар, Көктөбе елді мекендерінің атаулары туралы арнайы телебағдарламалар түсіріліп, көпшілікке көрсетілді.
Көрнекі ақпараттарда мемлекеттік тілдің пайдаланылу деңгейі 2018 жылы 85 пайыз деп белгіленген. Осы мақсатқа қол жеткізу үшін облыс әкімінің тапсырмасына сәйкес тілдерді дамыту басқармасы аудандар мен Тараз қаласы әкімдерімен келісімге келіп, көрсеткіштерді еңсеру жоспарын бекітті. Бірінші жарты жылдықтың қорытындысы бойынша жоспарланған меже облыста 83,5 пайыз болса, аталған көрсеткіш 85,1 пайыз болып, 1,6 пайызға артық орындалды. Сыртқы көрнекі ақпараттарды (жарнамаларды) Қазақстан Республикасының «Тіл туралы» Заңының 21-бабына, «Жарнама туралы» Заңының 6-бабына сәйкестендіру мақсатында «Тіл сақшысы» телевизиялық жобасы жоспарланып, осы жылдың қаңтар-маусым айлары аралығында жергілікті «Jambyl» телеарнасы арқылы 10 аудан мен Тараз қаласынан 527 нысан қамтылып, зерделенген нысандарда жіберілген 239 кемшіліктерді жою жөнінде аудандар мен Тараз қаласы әкімдеріне хаттар жолданды. Шілде айынан бастап, аталған телевизиялық жобаның қайта түсірілімі жүргізіліп, Меркі, Байзақ, Шу аудандарынан 141 нысан қамтылып, алдыңғы зерделеу барысында анықталған кемшіліктердің 85-90 пайызы ретке келтірілгені анықталды.
Жалпы 8 айдың қорытындысы бойынша облыстағы 13582 нысанға зерделеу жұмыстары жүргізіліп, оның 2067-сінен кемшіліктер анықталып, барлық нысан иелеріне тиісті заңнама талаптары түсіндірілді. 28 сәуір күні тұңғыш рет жарнама агенттіктері арасында «Жарнама – жаңалықтың жаршысы» атты облыстық байқау ұйымдастырылып, оған облыстағы ірі 8 жарнама агенттіктерінің басшылары қатысып, тиісті заңнамалар бойынша сұрақтарға жауап беріп, талапқа сәйкес жарнама әзірлеу мақсатында сынға түсті. Басты мәселелердің бірі – Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің 20.07.2016 жылғы №6-1 тапсырмасына сәйкес облыстық, аудандық маңызы бар қалалардағы, кенттердегі, ауылдардағы және басқа да елді мекендердегі көше көрсеткіштерін бір үлгіде жазуды және орналастыруды қамтамасыз ету. Осы мақсатта облыстық тілдерді дамыту басқармасы 2018 жылға барлық аудандар мен Тараз қаласы үшін меже белгілеп, әр аудан, қала бойынша жылдың соңына дейін барлық көшелердің кемі 50 пайызын жаңа үлгідегі аншлагтармен қамтуды міндеттеді.
Аудандық, Тараз қалалық мәдениет және тілдерді дамыту бөлімдерінің мәліметтері І жарты жылдықтың қорытындысы бойынша 1265 көше жаңа үлгідегі аншлагтармен қамтылып, көрсеткіш 24,1 пайызға орындалғанын айқындап отыр. Жыл соңына дейін белгіленген межеге қол жеткізу көзделуде. Дегенмен Сарысу, Шу, Мойынқұм аудандары мен Тараз қаласында аталған мәселеге ерекше бақылау жүргізу қажет.
Төртінші бағыт лингвистикалық капиталды дамыту үшін қолайлы жағдайлар жасау екені мәлім. Бағдарламаға сәйкес орыс тілін меңгерген тұрғындар үлесі 2018 жылы – 89 пайыз, ағылшын тілін меңгергендер үлесі – 25 пайыз, үш тілді меңгергендер үлесі – 24 пайыз, этномәдени бірлестіктер жанындағы қазақ және ана тілдерін оқытатын курстармен қамтылған этностардың үлесі 78 пайыз болуы тиіс. Аталған көрсеткіштерге қол жеткізу мақсатында облыста көптеген жұмыстар жүргізілуде. Осы жылдың 8 айында Тілдерді оқыту орталығы мен оның 8 аудандағы бөлімшелерінде 218 тыңдаушы орыс тілін, 1026 тыңдаушы ағылшын тілін тегін оқыды. Басқарма этномәдени бірлестіктер жанындағы қазақ және ана тілдерін оқыту мәселесіне үлкен көңіл бөліп, этнос өкілдерінің қатысуымен көптеген іс-шаралар өткізуде. Өткен жылы әлеуметтік жоба арқылы этнос өкілдеріне мемлекеттік тілмен қатар, неміс, қытай, түрік, кәріс тілдерін оқытуға мүмкіндік жасалса, биылғы жылы Тілдерді оқыту орталығы облыстық Қазақстан халқы Ассамблеясымен 22 этномәдени бірлестіктер арасында өзара ынтымақтастық туралы меморандум жасады. Меморандум аясында қазақ тілін меңгеруге ниет білдірген 524 этнос өкілдері тегін үйренуде. «JAMBYL» телеарнасы арқылы басқарманың тапсырысымен мамыр айынан бастап «Тілі бірдің – тілегі бір» атты телебағдарлама эфирге шықты.
Латын әліпбиі: жоспарлы жұмыс өз нәтижесін береді
Мемлекеттік бағдарламада көзделген міндеттердің бірі – қазақ тілі әліпбиін латын графикасына көшіру. Қоғамдық пікірді қалыптастыру мақсатында қазақ тілі әліпбиін латын графикасына көшіру бойынша түсіндіру жұмыстарын жүргізу – басты міндет. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі Б.Сағынтаевтың 2018 жылғы 13 наурыздағы №27 Өкімімен Қазақ тілі әліпбиін латын графикасына 2025 жылға дейін кезең-кезеңімен көшіру жөніндегі іс-шаралар жоспарына сәйкес іс-шаралар жоспары бекітілді. Ол 3 кезеңнен тұрады. 1 кезең – 2018 – 2020 жылдар, 2 кезең – 2021 – 2023 жылдар, 3 кезең – 2024 – 2025 жылдар аралығын қамтиды. 53 пункттен тұратын іс-шаралар жоспарының 14 пункті жергілікті атқарушы органдарға тиесілі. Жоспарға сәйкес, орфографиялық, орфоэпиялық ережелер, жыл соңына дейін латын графикасы негізіндегі жаңа қазақ әліпбиінде емле ережелер әзірленуі тиіс.
2019-2025 жылдар аралығында жалпы орта білім беру ұйымдары оқытушылары біліктілік арттыру курстарынан өтеді. Мемлекеттік қызметшілерді латын графикасына үйрету 2019-2021 жылдар аралығында жүргізіледі. Мемлекеттік, жергілікті атқарушы органдар қабылдаған және әзірлеушілер солар болып табылатын қолданыстағы нормативтік-құқықтық актілерді, сондай-ақ олардың құзыретіне жататын актілерді латын графикасына көшіру бойынша жұмыстар 2021 жылғы қаңтардан, ал жергілікті мемлекеттік органдардың іс-қағаздарын латын графикасына көшіру 2024 жылдың желтоқсан айынан басталады. М.Х.Дулати атындағы ТарМУ жанынан латын әліпбиін үйрету оқу-әдістемелік кабинеті, Тараз мемлекеттік педагогикалық университетінде «Қазақ филологиясы және латын графикасын оқыту әдістемесі» кафедрасы, облыс әкімдігінің тілдерді дамыту басқармасының Тілдерді оқыту орталығында «Рухани жаңғыру: латын әліпбиі» кабинеті ашылды.
Басқарманың ұйымдастыруымен латын графикасына негізделген қазақ әліпбиін таныстыру мақсатында жоспарлы іс-шаралар қолға алынып жатыр.
Алдағы уақытта «Латын әліпбиі – қазақ тілінің жаңа көкжиегі» атты ғылыми-практикалық конференция өткізу, «Жаңа қазақ әліпбиі: орфография, терминология, пунктуация, әдістеме мәселелері» тақырыбында семинар-кеңес ұйымдастыру, жаңа қазақ тілі әліпбиін үйретудің онлайн бағдарламасын әзірлеу, латын графикасына негізделген қазақ тілі әліпбиін кеңінен танымал етуге бағытталған республикалық конференция өткізу, ұлттық комиссия мүшелерінің қатысуымен аудандар мен Тараз қаласында 55 семинар-тренингтер ұйымдастырып, 2000-ға жуық адамды қамту жоспарланып отыр.

Национальный язык – стержень духовной модернизаии

Шухрат Хашимов
301

Национальный язык – стержень духовной модернизаиискачать фото

Тему повышения престижа государственного языка Глава государства вновь обозначил в послании нынешнего года «Новые возможности развития в условиях Четвертой промышленной революции»

Какие меры в этом направлении принимаются в регионах? Об этом – беседа нашего корреспондента с руководителем управления языков акимата Жамбылской области Слушаш Курманбековой.

 

– Слушаш Сатбековна, какие важные моменты можно обозначить в Плане развития языков на сегодняшний день?

– Начну с того, что в своей новой книге «Эра независимости» Лидер Нации Нурсултан Назарбаев отметил: «Казахский язык – главный источник культурной целостности казахской нации. Так было во все века. Так будет и в будущем». А в своем Послании Глава государства обозначил важные задачи, являющиеся ориентирами в будущем для народа. В нем глубоко охвачены воп­росы приближения казахского языка к международному уровню и упрощения терминологии.

Несомненно, этот документ открывает широкие горизонты перед страной, в том числе и в сфере реализации государственной языковой политики. Поэтому проведение гармоничной языковой политики, обеспечивающей полномасштабное функционирование государственного языка как важнейшего фактора укрепления казахстанской идентичности и единства при сохранении языков всех этносов, живущих в регионе, является основной задачей нашего управления.

– 2 июля текущего года постановлением Правительства Республики Казахстан утверждена новая редакция «Государственной программы развития и функционирования языков в Республике Казахстан на 2011–2019 годы». Какая работа в связи с этим проводится конкретно в регионе?

– В целях реализации государственной программы в области проводится целенаправленная работа. Она осуществляется по четырем направлениям.
Основным является овладение государственным языком. Казахский язык – это основа национального кода нашей страны, а также фундамент государственности. Поэтому развитию государственного языка уделяется большое внимание. Так, благодаря государственной поддержке в области созданы условия для всех желающих изучать казахский язык. В областном Центре обучения языкам организованы бесплатные курсы. С начала текущего года по настоящее время казахский язык на бесплатной основе изучал 1021 слушатель. Из них 47% (524 человека) являются представителями других этносов. 20 преподавателей Центра обучения языкам прошли повышение квалификации в ННЦП «Тіл қазына» им. Шаяхметова.

– Как вы считаете, достаточно ли людей в области владеют казахским языком?

– Думаю, да. По результатам проведенного в конце 2017 года социологического опроса, доля населения области, владеющая государственным языком, составила 97,43%. Нами ежеквартально проводится мониторинг документооборота, согласно которому в первом полугодии этого года доля казахского языка в исходящих документах государственных органов области составила 99%.

– Одной из задач государственной программы является повышение престижа употребления государственного языка…

– С этой целью управлением проведено свыше 40 мероприятий. А именно – областные конкурсы «Государственный язык – на государственной службе», «Магжановские чтения». В честь 20-летия Астаны организованы областное состязание-мушайра молодых поэтов «Жырлайды елдің бақытын, Тәуелсіз елдің ақыны!», конкурс исполнителей терме на тему: «Текті сөздің төресі – терме», областной конкурс мастеров художественного чтения имени Абая. В целях пропаганды государственной языковой политики в средствах массовой информации, увеличения казахскоязычного контента и расширения сферы функционирования государственного языка управлением по развитию языков проведен областной конкурс «Государственный язык и СМИ».

Особое внимание уделяется соблюдению норм литературного языка. Еже­квартально изучается состояние языковой грамотности на сайтах акиматов города Тараза и районов, а также управлений области. Итоги изучения по первому полугодию текущего года направлены руководителям учреждений для принятия соответствующих мер.

Одним из целевых индикаторов программы является повышение доли выпускников школ, владеющих государственным языком на уровне В1, которая в 2018 году должна достичь 90%. В данном направлении организован областной семинар для учителей казахского языка и литературы школ области, оказана методическая помощь. Впервые организовано пробное тестирование по системе «Казтест» по уровню В1 среди учащихся школ города Тараза с русским языком обучения, в котором приняли участие 344 учащихся школ-гимназий № 1, 7, 24, 39, 40, 41.

До конца года будут проведены областной форум молодежи «Тіл – татулық тірегі», фестиваль языков «Тіл – достықтың дәнекері», социологический опрос для определения доли населения, владеющего государственным языком.
Сегодня госязыком безупречно должны владеть госслужащие. Уровень владения языком государственными служащими и сотрудниками учреждений, оказывающих государственные услуги, ежегодно определяется через систему «Казтест». В апреле текущего года 2037 человек прошли тестирование по данной системе. В том числе 419 – государственные служащие, 1618 – сотрудники учреждений, оказывающих государственные услуги. Из них 24,1% (492 человека) – представители других этносов. Участию в тестировании представителей других этносов придается особое значение. В конце сентября текущего года по данной системе пройдут тестирование еще 305 государственных служащих. Для их подготовки к тестированию в мае-августе организованы специальные курсы.

– Одним из приоритетных направлений программы является популяризация и расширение сферы применения государственного языка.

– По данному направлению намечено достижение первого целевого индикатора. Доля казахскоязычного контента в государственных средствах массовой информации в 2018 году должна составить 71%. В прошлом году этот показатель, по данным управления внутренней политики, составлял 77%. Вместе с тем, в соответствии с программой намечено достижение доли государственного социального заказа, направленного на популяризацию государственного языка, ежегодно на 10%.

– Как финансируется поддержка госязыка?

– Всего по области на реализацию 232 государственных социальных заказов выделено свыше 821 млн тенге. Из них на 62 проекта, направленных на осуществление языковой политики, на популяризацию и расширение сферы применения государственного языка и организованных на государственном языке, выделено более 85 млн тенге, что составляет 10,4% выделенных средств.

– Иногда приходится слышать о том, что есть нарекания по грамотности казахских текстов, в том числе в некоторых СМИ.

– Нами ведется постоянный контроль использования орфографических, орфоэпических норм языка средствами массовой информации. В каждом полугодии изучается состояние языковой грамотности областных, районных и местных изданий города Тараза.

По итогам изучения I полугодия 2018 года проведен областной семинар на тему: «СМИ и языковая грамотность» с участием главных редакторов областных, районных газет, даны рекомендации. Благодаря этому ошибок в газетах по сравнению с предыдущими годами стало намного меньше. Конечно, это хорошая тенденция.

В государственной программе рост чис­ла новых телевизионных проектов на государственном языке в эфире государственных СМИ обозначен в качестве показателя индикаторов. Ежегодно на эти цели должно направляться 10% от общего количества телевизионных проектов. В этом году по заказу управления с участием представителей различных этносов, говорящих на казахском языке, организован телепроект «Тілі бірдің – тілегі бір». Для соблюдения грамотности написания реквизитов и визуальной информации реализован телепроект «Тіл сақшысы», в целях пропаганды истории населенных пунктов области, которым возвращены их исторические названия, организована телепрограмма «Атаулар сыр шертеді», которая транслируется по областному телеканалу «JAMBYL» два раза в месяц.
Также в этих целях за восемь месяцев текущего года в областных, городских и районных изданиях опубликованы 232 статьи.

Также отмечу, что в области ведется целенаправленная работа по повышению уровня языковой культуры казахстанцев. По данному направлению намечено достижение первого целевого индикатора.

– Какая работа проделана ономастической комиссией?

– Целевой индикатор степени удовлетворенности населения работой ономастических комиссий в части соблюдения принципов прозрачности и общественного доступа к обсуждению процесса принятия решений в 2018 году составляет 81%.

С целью достижения данного индикатора проведено два заседания ономастической комиссии при акимате области, на которых рассмотрены 153 предложения по переименованию административно-территориальных единиц и их составных частей (один сельский округ, два населенных пункта, 150 улиц), по всем даны положительные заключения. В целях патриотического воспитания молодого поколения и увековечивания имен видных исторических деятелей на основании положительного заключения Республиканской ономастической комиссии постановлением Правительства Республики Казахстан Жамбылской областной филармонии присвоено имя Кенена Азербаева, Городскому дому культуры города Тараза – имя Ыкыласа Дукенулы, средней школе № 10 – имя Сагадата Нурмагамбетова.

Также принято совместное решение о наименовании безымянных микрорайо­на, 25 улиц и переименовании 200 улиц областного значения в Таразе.

– Есть ли устаревшие с идеологической точки зрения названия населенных пунктов?

– Конечно, работа по переименованию идеологически устаревших названий сельских округов и населенных пунктов, улиц и объектов районов и города Тараза находится под постоянным контро­лем управления.
Если в начале года количество административно-территориальных единиц и их составных частей с устаревшими наз­ваниями составляло 34 (два сельских округа, четыре населенных пункта, 28 улиц), то в результате проведенной работы их количество сократилось до 15 (два населенных пункта, 13 улиц). До конца года должны полностью завершиться работы по переименованию административно-территориальных единиц и их составных частей в Байзакском, Жамбылском, Меркенском, Сарысуском, Шуском районах и городе Таразе.

 

 

Шухрат ХАШИМОВ,
Тараз

Открыть своё сердце

Сулушаш Курманбекова

Народа каждого язык прекрасен и велик

Двадцать лет назад в республике впервые отметили День языков народа Казахстана. К слову, раньше этот праздник в стране отмечали каждое третье воскресенье сентября, а в прошлом году было решено праздновать День языков в день рождения казахского ученого и просветителя Ахмета Байтурсынова — 5 сентября. 

В преддверии этого праздника мы беседуем с руководителем управления по развитию языков акимата области Сулушаш Курманбековой.

— Сулушаш Сатбековна, какие меры принимаются по популяризации государственного языка в нашей области?

— Языковая политика нашего государства направлена на развитие казахского языка как государственного, функционирование русского языка как официального и на сохранение языков других этносов. Президент страны Нурсултан Назарбаев в своих выступлениях неоднократно заявлял, что казахский язык — это язык государства, и мы его развиваем не в ущерб языкам других народов. Благодаря государственной поддержке в области созданы условия для всех желающих изучать казахский язык. В областном центре обучения языкам организованы бесплатные курсы. Так, с начала текущего года по настоящее время казахский язык на бесплатной основе изучали 1100 слушателей.

В целях расширения сферы функционирования государственного языка ежегодно проводится областной конкурс «Государственный язык — на государственной службе». Доцент Таразского государственного университета имени М. Х. Дулати Азимхан Ыбырайым в текущем году стал призером республиканского конкурса «Государственный язык и СМИ».

Одним из главных показателей
госпрограммы является доля государственного социального заказа, направленного на популяризацию государственного языка. В 2018 году всего по области на реализацию 62 проектов, направленных на популяризацию и расширение сферы применения государственного языка, выделено 85 миллионов тенге. В нашем управлении в настоящее время реализуются шесть социальных проектов, направленных на продвижение государственной языковой политики. Работа по популяризации государственного языка в регионе проводится при активном участии неправительственных организаций и общественных объединений.

Доля контента областных средств массовой информации на казахском языке составляет 66 процентов.

Кроме того, по заказу управления на канале «JAMBYL» с мая текущего года один раз в месяц выходит телепередача «Тілі бірдің — тілегі бір». Ее героями становятся представители разных этносов, владеющие государственным языком в совершенстве.

— Представить Казахстан без языкового многообразия невозможно. Что делается в нашей области для его сохранения?

— В целях совершенствования языковой культуры и сохранения языкового многообразия созданы условия для изучения родного языка представителей этносов, проживающих в области.

Если в прошлом году в рамках социального проекта представителям этносов была предоставлена возможность наряду с государственным языком изучать немецкий, китайский, турецкий и корейский, то в этом году был заключен меморандум о сотрудничестве между центром обучения языкам, региональной ассамблеей народа Казахстана и 22 этнокультурными объединениями. В рамках меморандума с начала года 524 представителя различных этносов, выразивших желание обучаться казахскому языку, изучают его бесплатно.

— В нашей беседе мы не можем не затронуть тему перевода казахского алфавита на латинскую графику.

— Безусловно. В области ведется целенаправленная работа по разъяснению нового казахского алфавита на основе латинской графики. Особенно активны вузы и правоохранительные органы. Наше управление совместно с ТарГУ, ТарГПУ, ТИГУ, Жамбылским областным судом, прокуратурой Жамбылской области проводит различные мероприятия по переходу казахского языка на латинскую графику. С целью формирования навыков письма с использованием нового алфавита проведен тотальный диктант «Латын әліпбиі тілімізге серпін береді» среди сотрудников организаций, предоставляющих государственные услуги. Открыты учебно-методический кабинет по обучению латинскому алфавиту при ТарГУ и кафедра казахской филологии и методики преподавания латинской графики при ТарГПУ. До конца года в области планируется провести республиканскую конференцию с участием членов Национальной комиссии по переводу алфавита казахского языка на латинскую графику и ведущих ученых-лингвистов.

При центре обучения языкам открывается кабинет по обучению новому алфавиту, основанному на латинской графике, и планируется выпуск журнала «Рухани жаңғыру: латын әліпбиі».

— Болезненная тема нашего региона — это ошибки в средствах наружной информации. Когда данная проблема будет решена?

— Это болезненная тема не только нашего региона. Управление ведет системную работу по изучению языковой грамотности объектов наружной визуальной информации. Так, в целях приведения рекламы в соответствие со статьей 21 Закона РК «О языках», статьей 6 Закона РК «О рекламе», а также обеспечения грамотности изложения информации на казахском и русском языках на местном телеканале «Jambyl» реализован телевизионный проект «Тіл сақшысы», в рамках которого было охвачено 527 объектов по региону. Выявлено 239 нарушений.

С целью упорядочивания языка рекламы в феврале — марте текущего года была организована акция «Қала келбеті — көрнекі ақпарат». В Таразе изучено 1930 объектов, Каратау и Жанатасе — 72 объекта. Не соответствовали требованиям 357 объектов. По итогам акции акимам районов и города Тараза направлены письма об устранении выявленных нарушений.

По поручению акима области в мае текущего года был изучен уровень языковой грамотности наружной визуальной информации города Тараза. В результате нарушения выявлены на 1114 объектах.

В целях повышения статуса государственного языка в рекламных агентствах, недопущения ненадлежащей рекламы в области впервые проведен конкурс «Жарнама — жаңалықтың жаршысы», в котором приняли участие руководители рекламных агентств.

Управление особое внимание уделяет соблюдению норм литературного языка. Ведется постоянный контроль за использованием орфографических, орфоэпических норм языка средствами массовой информации. Изучено соблюдение языковых норм в областных, городских и районных изданиях. Кроме того, управлением постоянно мониторится состояние языковой грамотности на официальных сайтах акиматов города, районов, отделов и управлений. Ежеквартально проводится постоянный мониторинг документооборота, согласно которому доля государственного языка в исходящих документах государственных учреждений области составляет 99,3 процента.

— В настоящее время много внимания уделяется изучению английского языка. Как считаете, угрожает ли это развитию казахского языка?

— По мнению Президента страны Нурсултана Назарбаева, будущее казахстанцев за свободным владением казахским, русским и английским языками.

В целях пропаганды полиязычия и оказания поддержки конкурентоспособной талантливой молодежи в областном центре действует «Клуб полиглотов», в районах работают языковые площадки.

25 августа текущего года прокуратура Жамбылской области совместно с управлением по развитию языков провели среди сотрудников прокуратуры конкурс «Триединство языков — опора нации».

В рамках социального заказа центра обучения языкам реализуется проект «Парк языков». У всех жителей и гостей Тараза появилась возможность бесплатно изучать английский язык в парках города — в непринужденной обстановке и на свежем воздухе.

— Сулушаш Сатбековна, не секрет, что не владеют государственным языком не только представители других национальностей, но и сами казахи…

— Язык передается из поколения в поколение с молоком матери. Поэтому испокон веков родной язык казахи называют ана тілі — материнский язык. К сожалению, еще встречаются дипломированные специалисты, не владеющие родным языком. Среди них есть молодые люди, которые учились по программе «Болашак» за границей и свободно говорят на английском языке. Что же тогда мешает им освоить казахский? Представители разных национальностей и даже иностранцы стремятся освоить язык Абая. Знать родной язык — наш долг!

— Так в чем же причина незнания казахского языка определенной частью населения?

— Чтобы освоить казахский язык, в первую очередь должна быть потребность в его знании. И конечно, нужно желание. Ведь кроме школьной программы и бесплатных курсов есть и другие возможности просто и непринужденно выучить язык. К примеру, в настоящее время очень популярен комедийный сериал «Метод ОрысStar». У зрителей есть возможность с хорошим настроением и добрым юмором освоить казахский язык. Многие смотрят фильмы и передачи с субтитрами. Этот способ освоения языка очень эффективен. Поэтому я считаю, что при желании и упорстве можно освоить язык в любом возрасте.

Говорят, чтобы освоить язык, нужно открыть ему свое сердце. Отрадно, что казахстанцы готовы открыть свои сердца казахскому языку. Например, житель Алматы Вячеслав Попов объявил на своей странице в Facebook о твердом решении за полгода выучить казахский язык в знак глубокого уважения к народу, который когда-то принял его прадедов на своей земле. Его поддержали больше двух миллионов человек. Спустя год Вячеслав в разговоре по телефону ответил, что полностью овладел казахским языком. Открыть свое сердце языкам и учить их никогда не поздно!

Камила ДЖУМАДИЛОВА

Государственный язык расширяет горизонты

За годы независимости в Казахстане созданы благоприятные возможности для того, чтобы казахский язык на деле обрел статус государственного. Многое сделано и делается в этом направлении и в нашем регионе. 

На отчетной встрече руководитель управления по развитию языков акимата области Галия Боранбаева рассказала, что в связи с новыми веяниями в системе образования с прошлого года центр по изучению государственного языка переименован в центр обучения языкам — казахскому, русскому и английскому, отметила она. Курсы трехъязычия открыты также во всех десяти районах области. Тем не менее основным направлением в деятельности профильного управления является дальнейшее расширение сферы функционирования государственного языка, повышение его статуса. В прошлом году в 142 группах казахский язык изучали 2078 человек, в том числе 1394 представителя этносов, населяющих наш регион: русские, дунгане, узбеки и другие. А со времени образования этого учебного центра курсы по изучению государственного языка прошли 15775 человек. Потребность в изучении языка Абая растет, и сегодня в казахских классах обучаются 6178 представителей иных национальностей. По результатам проведенных социологических исследований государственный язык в настоящее время освоили 96,7 процента населения области, в то время как в 2011 году этот показатель составлял 89 процентов. Расширяется сфера применения госязыка и в документообороте организаций и учреждений. Так, по итогам 2016 года в аппаратах акима области и областного маслихата, акиматах районов и города Тараза доля исходящей документации на государственном языке составила 100 процентов. Лишь в Кордайском районе этот показатель пока на уровне 96,6 процента, а в Сарысуском — 99 процентов. К сожалению, не придерживаются требований законодательства и поручений акимата области некоторые территориальные департаменты, на сайтах и в документообороте которых преобладает в основном информация на русском языке. Затронула Г. Боранбаева и проблемные вопросы ономастики. В этой сфере, по ее словам, местным исполнительным органам предстоит проделать большую работу, чтобы систематизировать и привести в надлежащее состояние названия объектов, населенных пунктов и улиц. В настоящее время по области имеется 175 безымянных улиц, 82 улицы носят названия неизвестных личностей или событий. Нуждаются в обновлении и вывески местных государственных учреждений. Со своей стороны управление по развитию языков анализирует положение дел во всех административно-территориальных образованиях, дает предписания и рекомендации по устранению недостатков. Наиболее важные проблемы выносятся на обсуждение областной ономастической комиссии. В планах профильного управления на ближайшую перспективу охват дошкольных и школьных учреждений образования, проведение дней открытых дверей, активизация работы клуба полиглотов, организация конкурсов и фестивалей представителей этнокультурных объединений, проявляющих интерес к государственному языку. Участники отчетной встречи дали положительную оценку деятельности управления по развитию языков. По словам доктора филологических наук, профессора Таразского государственного университета имени М. Х. Дулати Самена Кулбарака, за один только прошлый год управление реализовало несколько общественно значимых проектов. Это, прежде всего, открытие передачи «Тіл сақшысы» на областном телевидении, организация и проведение республиканской научно-практической конференции по проблемам языкознания, создание общественной инспекции по языкам. Отметил он также активную работу ведомства в сфере ономастики и в вопросах соблюдения чистоты языка в средствах массовой информации нашего региона. Подвел итог отчетной встречи заместитель акима области Ерканат Манжуов. Он, в частности, отметил, что за четверть века независимости в стране созданы благоприятные условия для освоения государственного языка. Но по-прежнему актуальным остается вопрос преподавания и изучения казахского языка в школах. В этой связи управление по развитию языков должно работать в тесной связи с управлением образования. Активными проводниками языковой политики призваны выступать, прежде всего, государственные служащие. Казахский язык должен быть востребован во всех сферах нашего общества.

Кукен ОРШАБЕКОВ

Добавить комментарий